Zamek w Gościszowie (dawny Giesmansdorff), niedaleko Bolesławca, to jeden z licznych zabytkowych obiektów Dolnego Śląska, które zostały zniszczone podczas ostatniej wojny światowej. Natomiast po roku 1945 ludzka bezmyślność, niefrasobliwość i wieczna „niemożność” urzędów, a wreszcie niedoskonałość prawa doprowadziły do jego całkowitej ruiny. Odtwarzając i utrwalając dzieje zamku gościszowskiego i jego mieszkańców, pragniemy przynajmniej część historii uratować i zachować w ludzkiej pamięci. W tym przypadku, a także wielu innych, jest to już jedyny sposób na przetrwanie dziedzictwa śląskiej historii i sztuki.

Sprawozdanie ze spotkania w Gościszowie

W dniu 22 marca 2011 r. Stowarzyszenie „Monitoring” przeprowadziło kontrolę stanu zachowania zabytków we wsi Gościszów, gmina Nowogrodziec, powiat Bolesławiec. W wyniku podjętych działań stwierdzono, że ruiny zamku w Gościszowie, w dalszym ciągu nie są należycie zabezpieczone i bezustannie narażone na dewastację oraz rozkradanie pozostałych w nich jeszcze detali architektonicznych, czy nawet materiałów budowlanych w postaci regularnych ciosów kamiennych. Ujawniono również wykute i rozbite, w wyniku upadku z dużej wysokości, renesansowe detale architektoniczne, które zapewne w ten sposób, przygotowane zostały do kradzieży. Ponadto stwierdzono kradzież kamiennych fragmentów balustrad, oraz płyt z mostów zamkowych.


W związku z zaistniałą sytuacją, postanowiliśmy niezwłocznie rozpocząć działania, mające na celu ratowanie niezwykle cennego zabytku, oraz przygotowanych do kradzieży kamiennych detali architektonicznych. Zaproponowaliśmy zatem spotkanie przedstawicieli różnych urzędów i instytucji, które mają wpływ na poszczególne dziedziny życia społecznego, w celu szybkiego wypracowania wspólnego stanowiska i ukierunkowania działań, zmierzających w konsekwencji do ratowania ruin zamku w Gościszowie przed dalszym rozkradaniem i całkowitą zagładą. W dniach 28 – 30 marca 2011 r. zawiadomiliśmy pisemnie, o planowanym w dniu 4 kwietnia 2011 r. spotkaniu, córkę dotychczasowego właściciela zamku, Przewodniczącego Rady Powiatu Bolesławieckiego, Starostę Bolesławieckiego, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bolesławcu, Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu, Komendanta Powiatowego Policji w Bolesławcu, Kierownika Jeleniogórskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Przewodniczącego Rady Miejskiej w Nowogrodźcu, Burmistrza Gminy i Miasta Nowogrodziec oraz Sołtysa wsi Gościszów. Z uwagi na niemożność przybycia na spotkanie większości urzędników, postanowiliśmy przesunąć termin o dwa tygodnie, tj. na dzień 15 kwietnia 2011 r. O fakcie tym poinformowaliśmy wszystkich 1 kwietnia 2011 r.

Niestety, pomimo naszych starań i przesunięcia terminu, większość zaproszonych funkcjonariuszy publicznych nie przybyła na spotkanie, nie przysłała nikogo w zastępstwie i nawet nie poinformowała, że na nie, nie przybędzie. Nie wiemy skąd w nich, takie negatywne nastawienie do społecznej inicjatywy. Aby jednak uświadomić wszystkim skalę tego zjawiska, pozwolimy sobie na wymienienie tych, którzy nie przybyli do Gościszowa: Przewodniczący Rady Powiatu Bolesławieckiego – Pan Karol Stasik, Starosta Bolesławiecki – Pan Cezary Adam Przybylski, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – Pan Robert Kowalski, Prokurator Rejonowy w Bolesławcu – Pani Regina Haniszewska oraz Kierownik Jeleniogórskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu – Pan Wojciech Kapałczyński. Czym spowodowana jest ich niechęć do zabytków ? Niestety nie wiemy, możemy się jedynie domyślać, że zamek w Gościszowie, to trudny temat, od którego lepiej się trzymać z daleka. W spotkaniu nie uczestniczyła również Pani Krystyna M., córka zmarłego, dotychczasowego właściciela zamku.

Pomimo pewnych trudności, w dniu 15 kwietnia, odbyło się spotkanie w sprawie ratowania zamku w Gościszowie. Udział w nim wzięli: w imieniu Komendanta Powiatowego Policji w Bolesławcu – Pan Dariusz Sulikowski – Zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji, w imieniu Burmistrza Gminy i Miasta Nowogrodziec – PanEdward Widach – Komendant Straży Miejskiej w Nowogrodźcu, Komendant Komisariatu Policji w Nowogrodźcu – Pan Komisarz Adam Frączek, Sołtys Gościszowa – Pan Zenon Szynka, Zastępca Sołtysa – Pani Barbara Sikora, Dyrektor Szkoły Podstawowej w Gościszowie – Pani Małgorzata Potocka, Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Gościszowie – Pan Ludwik Torba. Spotkanie prowadził Arkadiusz Gutka – Prezes Stowarzyszenia „Monitoring”. Po wstępnym przedstawieniu problemów związanych z ochroną zabytków, uczestnicy spotkania udali się na teren ruin zamku, w celu dokonania jego oględzin. Stowarzyszenie wskazało wykute do kradzieży w ostatnim czasie, zabytkowe detale architektoniczne, oraz inne cenne elementy dawnego wystroju zamku. W tym miejscu Sołtys Gościszowa zaproponował, że w miarę swoich możliwości, Rada Sołecka postara się zabezpieczyć, najcenniejsze detale architektoniczne. Zwracając jednocześnie uwagę na fakt, iż najpierw należy wytypować i zdokumentować przeznaczone do zabezpieczenia fragmenty detali oraz zorientować się, czy takie działania nie spowodują naruszenia prawa własności. Wychodząc naprzeciw tej inicjatywie, Stowarzyszenie „Monitoring” zobowiązało się do wytypowania w/w obiektów i wykonania ich dokumentacji fotograficznej. Następnie Prezes OSP w Gościszowie poruszył problem zarastania dawnego zbiornika przeciwpożarowego ( wcześniej fosy zamkowej ) i wyglądu zamku od strony drogi Nowogrodziec – Lwówek Śląski. Wszyscy zebrani zgodnie przyjęli, że należy dokonać wycinki samosiejek porastających dawną fosę, zamek i jego bezpośrednie otoczenie, tak, aby całkowicie odsłonić jego bryłę. Działanie takie nie tylko poprawi estetykę wsi, ale również będzie miało wpływ na bezpieczeństwo publiczne. W chwili obecnej, ruiny zamku są niezabezpieczone i ogólnie dostępne. Stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci z pobliskiej szkoły, na co uwagę zwrócili Dyrektor Szkoły Podstawowej i Zastępca Sołtysa.

W związku z nieobecnością na spotkaniu Przewodniczącego Rady Powiatu Bolesławieckiego, Starosty Bolesławieckiego, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bolesławcu, Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu i Kierownika Jeleniogórskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Stowarzyszenie „Monitoring” zobowiązało się do wystąpienia w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, z żądaniami bezzwłocznego wszczęcia stosownych postępowań w sprawie ruin zamku w Gościszowie.

Należy w tym miejscu dodać, że zaproszone osoby wymienione wcześniej z imienia i nazwiska, pełniące ważne funkcje publiczne, nie zostały zwolnione z zapisów przestrzegania ustawy zasadniczej, zatem mają obowiązek zgodnie z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, strzec dziedzictwa narodowego. Dlatego też, Stowarzyszenie „Monitoring” postanowiło skierować skargi na bezczynność w/w urzędników państwowych, w związku z brakiem odpowiedzi na pisma, dotyczące propozycji spotkania w sprawie ratowania niezwykle cennego zamku we wsi Gościszów.